LSEG Data & Analytics, eski adıyla Refinitiv, finansal piyasa verileri ve altyapı hizmetleri sunan küresel bir şirkettir. 2018 yılında Thomson Reuters’ın Finans ve Risk biriminin Blackstone Group’a satılmasıyla kurulan şirket, 2021 yılında Londra Borsası Grubu (LSEG) tarafından satın alınarak LSEG’nin bir yan kuruluşu haline gelmiştir.
LSEG Data & Analytics, dünya genelinde 40.000’den fazla müşteriye ve 400.000’den fazla kullanıcıya hizmet vermektedir. Şirket, finansal piyasa verileri, analiz araçları, ticaret platformları ve risk yönetimi çözümleri sunarak finansal profesyonellerin karar alma süreçlerini desteklemektedir.
LSEG, Refinitiv aracılığıyla sürdürülebilirlik alanında çeşitli inisiyatifler ve hizmetler sunmaktadır. Bu çabalar, finansal piyasaların sürdürülebilir büyümeyi desteklemesini ve şirketlerin çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) performanslarını iyileştirmelerini hedeflemektedir.
ESG Verileri ve Puanlar: LSEG, şirketlerin ESG performanslarını değerlendiren kapsamlı veriler ve puanlar sağlamaktadır. Bu puanlar, şirketlerin emisyonlar, insan hakları ve hissedar ilişkileri gibi 10 ana tema altında performanslarını ölçerek, yatırımcılara ve diğer paydaşlara şeffaf ve objektif bilgiler sunar.
Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi: LSEG, Refinitiv’in ESG verilerini kullanarak Borsa İstanbul’un Sürdürülebilirlik Endeksi’ni desteklemektedir. Bu iş birliği, Türk şirketlerinin sürdürülebilirlik performanslarını artırmalarına ve yatırımcılara daha fazla şeffaflık sağlamalarına yardımcı olmaktadır.
Sürdürülebilir Finans ve Yatırım Ürünleri: LSEG, sürdürülebilir finansman ve yatırım çözümleri sunarak, müşterilerinin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmalarına destek olmaktadır. Bu kapsamda, sürdürülebilir tahvil piyasaları ve yeşil ekonomi odaklı endeksler gibi ürünler geliştirilmiştir.
Politika Geliştirme ve Piyasa Katılımı: LSEG, sürdürülebilir finansman ve yatırım politikalarının geliştirilmesine katkıda bulunarak, finansal piyasaların iklim değişikliği ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine uyum sağlamasını teşvik etmektedir. Bu çabalar, küresel sürdürülebilirlik standartlarının benimsenmesini ve uygulanmasını desteklemektedir.
Bu yazımızda LSEG’nin ESG puanlama sistemi hakkında Aralık 2023’te yayımladığı dokümandan (https://www.lseg.com/content/dam/data-analytics/en_us/documents/methodology/lseg-esg-scores-methodology.pdf) derlenen bilgiler özetlenmektedir.
Finans sektörü için en kapsamlı Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) veri tabanlarından birini sunan LSEG, küresel piyasa değerinin %90’ından fazlasını kapsamakta ve geçmişi 2002’ye kadar uzanan 630’dan fazla metrik kullanmaktadır.
LSEG, ESG performansını değerlendirmek için kapsamlı bir puanlama sistemi geliştirmiştir. Bu sistem, şirketlerin ESG performansını 10 ana tema üzerinden objektif ve şeffaf bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır.
ESG puanları, şirketlerin kamuya açık ve denetlenebilir verilerine dayanarak hesaplanır ve sektörel önemlilik dereceleri ile şirket büyüklüğü gibi faktörler dikkate alınarak oluşturulur.
LSEG’nin ESG puanlama sistemi kapsamında şirketlerin raporlamadaki şeffaflığı teşvik edilmekte ve önemli ESG verilerinin eksikliği puanları olumsuz etkileyebilmektedir. Ayrıca, önemli ESG olayları veya uyuşmazlıkları da puanlamada dikkate alınarak, şirketlerin taahhütleri ile fiili uygulamaları arasındaki uyum değerlendirilmektedir.
Sistem iki adet kapsamlı ESG puanı içermektedir:
1. ESG puanı: şirketin ESG performansını kamuya açık, doğrulanabilir ve raporlanmış verilere dayanarak ölçer.
2. ESGC puanı: Şirketin sürdürülebilirlik etkisi ve zaman içindeki davranışı hakkında kapsamlı bir değerlendirme sağlamak için ESG puanı ile ESG uyuşmazlıklarını (ESG controversies) birleştirir.
Bu puanlama sistemi, yatırımcılara ve diğer paydaşlara şirketlerin ESG performanslarını karşılaştırmalı olarak değerlendirme imkânı sunarak, sürdürülebilirlik odaklı kararlar almalarına yardımcı olmaktadır.
LSEG, şirket düzeyinde 630’dan fazla ESG ölçü birimini dikkate alır ve hesaplar. Bunlar arasından seçilen ve sektör düzeyinde en karşılaştırılabilir ve en önemli olan 186 ölçü birimi içeren bir alt küme sayesinde yüksek performanslı bir genel şirket değerlendirmesi ve puanlaması yapılmaktadır. Bu ölçü birimleri, üç sütun puanını ve nihai ESG puanını yeniden formüle eden 10 kategoride gruplandırılmış olup, anılan kategoriler aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
ESG puanı hesaplamak için kullanılan 186 metriğin kategorilere göre dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
ESGC puanları ise küresel medya kaynaklarından alınan ESG uyuşmazlıklarının genel ESG puanına dahil edilmesi sonucunda ortaya çıkar. Bu puanın temel amacı, olumsuz medya haberlerine dayalı olarak ESG performans puanını düşürmektir.
Şirketler ESG uyuşmazlıklarına konu olduğunda, ESGC puanı, mali dönem başına ESG puanları ve ESG uyuşmazlıkları puanının ağırlıklı ortalaması olarak hesaplanır; son uyuşmazlıklar en son tamamlanan döneme yansıtılır. Şirketler ESG uyuşmazlıklarına dahil olmadığında ESGC puanı ESG puanına eşittir.
LSEG’nin ESG puanlama metodolojisi, şirketlerin ESG performansını değerlendirmek üzere beş aşamalı bir süreç izler:
ADIM 1: ESG KATEGORİ PUANLARI
Kategori puanları çevresel, sosyal ve kurumsal yönetişim olmak üzere üç sütun puanda bir araya getirilir. ESG sütun puanı, çevresel ve sosyal kategoriler açısından sektöre göre değişen kategori ağırlıklarının göreceli bir toplamıdır. Yönetişim açısından ağırlıklar tüm sektörlerde aynıdır. Sütun ağırlıkları 0 ila 100 arasında değişen yüzdelere göre standartlaştırılır (Gösterge niteliğindeki bir ESG kategori ağırlıkları matrisi için Orijinal Metin Appendix C’ye bakınız).
ESG kategori puanı hesaplanırken hem boolean hem de sayısal veriler kullanılır.
Boolean veriler genellikle ‘Evet’, ‘Hayır’ veya ‘Boş’ ile yanıtlanan sorular ile elde edilir. Örneğin, ‘Şirketin su verimliliği politikası var mı?’ sorusunun yanıtı ‘Evet’ ise sistem tarafından 1 değeri, ‘Hayır’ ise 0 değeri atanır. Şirketlerin ilgili veriyi açıklamadığı durumlarda boolean veri noktalarına yine 0 varsayılan değeri atanır.
Her ölçü, daha yüksek bir değerin pozitif mi yoksa negatif mi olduğunu gösteren bir polariteye sahiptir. Örneğin, bir emisyon azaltma politikasına sahip olmak olumlu, ancak çevresel uyuşmazlıklara konu olmak olumsuzdur. Veri noktasının polaritesine bağlı olarak, boolean veri noktaları yüzdelik puan hesaplaması için sayısal değerlere dönüştürülür.
Sayısal veri kullanımı bağlamında, bir şirket sayısal bir veri noktası bildirdiğinde, yalnızca ilgili veri noktasının endüstri grubundaki tüm şirketler tarafından bildirilmesi durumunda, göreceli yüzdelik sıralaması uygulanır. Yine her ölçü, daha yüksek bir değerin pozitif mi yoksa negatif mi olduğunu gösteren bir polariteye sahiptir. Örneğin, daha fazla suyun geri dönüştürülmesi pozitiftir, ancak daha fazla emisyon negatiftir.
Bazı göstergeler sektöre özeldir ve bu nedenle tüm şirketler için geçerli değildir. Bir göstergenin belirli bir sektör için ilgisiz olması durumunda hesaplamanın dışında bırakılır. Örneğin, Yönetilen Çevresel Varlıklar göstergesi yalnızca finans sektörüyle ilgilidir.
10 kategori puanını ve ESG uyuşmazlık puanını hesaplamak için yüzdelik sıralama puanlama metodolojisi benimsenmiştir. Yüzdelik sıralama puanı sıralamaya dayalıdır ve bu nedenle aykırı değerlere (outliers) karşı çok duyarlı değildir.
Hesaplama 3 faktöre dayanmaktadır:
1. Mevcut şirketten daha kötü olan kaç şirket var?
2. Kaç şirket aynı değere sahip?
3. Kaç şirketin bir değeri var?
{puan = (daha kötü değere sahip şirket sayısı + aynı değere sahip şirket sayısı (mevcut olan dahil)/2)/değere sahip şirket sayısı}
Çevresel ve sosyal kategori puanları ile uyuşmazlık puanı hesaplanmasında TRBC (The Refinitiv Business Classification) endüstri grubu, yönetişim kategorilerinin hesaplanmasında ise şirketin kurulduğu ülke referans olarak kullanılmaktadır.
ÖRNEK: Su ve ilgili kamu hizmetleri sektöründe faaliyet gösteren 22 şirket için ESG veri tabanında mevcut olan veriler kullanılarak kategori puanı nasıl hesaplanır?
Adım adım hesaplama:
o Emisyon kategorisi puanlarının hesaplanmasında dikkate alınan 22 metrik vardır
o 22 metriğin tümü için değerler çıkarılır
o Sayısal metrikler yalnızca şirket tarafından bildirildiği takdirde dikkate alınır
o Boolean metrikleri için ilgili sayısal değerler atanır ve hesaplanır
o Her ölçü için yüzdelik puan hesaplama formülleri uygulanır
Sayısal veri noktası ‘TR.AnalyticCO2’ için yüzdelik formülün uygulanması:
Açıklama: TRAnalyticCO2 negatif polarite veri noktası olup, değeri ne kadar düşükse o kadar iyi anlamına gelmektedir. Aşağıdaki tabloda değer bildiren 11 şirket en küçük değerden başlayarak en büyüğe doğru sıralanmıştır. En küçük değere sahip JKL firmasından daha kötü değere sahip 10 firma, JKL firması ile aynı değere sahip 1 firma (kendisi) bulunmaktadır. Dolayısıyla puan için yukarıda verilen formülün uygulanması sonucunda JKL firması için 0,95454545 puan hesaplanmıştır. Tabloda tüm şirketler için aynı hesaplama yapılmıştır.
Sayısal veri noktası ‘TR.AnalyticCO2’ için yüzdelik formülün uygulanması:
Açıklama: TRAnalyticCO2 negatif polarite veri noktası olup, değeri ne kadar düşükse o kadar iyi anlamına gelmektedir. Aşağıdaki tabloda değer bildiren 11 şirket en küçük değerden başlayarak en büyüğe doğru sıralanmıştır. En küçük değere sahip JKL firmasından daha kötü değere sahip 10 firma, JKL firması ile aynı değere sahip 1 firma (kendisi) bulunmaktadır. Dolayısıyla puan için yukarıda verilen formülün uygulanması sonucunda JKL firması için 0,95454545 puan hesaplanmıştır. Tabloda tüm şirketler için aynı hesaplama yapılmıştır.
YoBoolean veri noktası ‘TR.PolicyEmissions’ için yüzdelik formülün uygulanması:
Açıklama: TR.PolicyEmissions pozitif polarite veri noktası olup, değeri ne kadar yüksekse o kadar iyi anlamına gelmektedir. Aşağıdaki tabloda şirketler bu defa bildirilen 12 boolean değerine göre büyükten küçüğe doğru sıralanmıştır. “1” boolean değerine sahip 5 firma, “0” boolean değerine sahip 7 firma bulunmaktadır. Puan için yukarıda verilen formülün uygulanması sonucunda 5 firma için 0,79166667 puan, 7 firma için ise 0 puan hesaplanmıştır.
• Aynı adımlar kategorideki diğer tüm veri noktalarına da uygulanır.
• Veri noktası düzeyinde yüzdelik puanlar türetildikten sonra, aşağıdaki tabloda örneklendirildiği şekilde yüzdelik puanlar şirket düzeyinde toplanır.
• Şirket düzeyindeki yüzdelik puanlar en yüksekten en düşüğe doğru sıralanır.
• Emisyon kategorisi puanını elde etmek için yüzdelik puanlar formülü uygulanır.
ADIM 2: ÖNEMLİLİK MATRİSİ
LSEG ESG önemlilik matrisi, her bir ESG temasının öneminin farklı sektörlere göre tarafsız ve güvenilir bir şekilde değerlendirilmesini sağlamak üzere özel bir model olarak geliştirilmiş olup, kategori düzeyinde uygulanır.
LSEG ESG kapsamında önemlilik. kategori ağırlıkları şeklinde tanımlanır. Kategori ağırlıkları, her bir temanın her bir endüstri grubu için göreceli önemini belirlemek üzere nesnel ve veriye dayalı bir yaklaşıma dayalı olarak hesaplanır. Her kategoride kapsanan temalara dayalı olarak, hakkında yeterli açıklama bulunan veri noktaları, sektör büyüklüğünün bir göstergesi olarak kullanılır. Temalar ve veri noktaları bire bir ilişkilidir. Başka bir deyişle, tema başına tanımlanan tek bir veri noktası bulunmaktadır.
Bazı temalar için, başlıca yetersiz açıklama nedeniyle, göreceli öneme sahip iyi birer gösterge (proxy) olarak kullanılabilecek hiçbir veri noktası yoktur. Bu temalar, önceliklendirme matrisini oluşturmak için kullanılan puanlama metodolojisine dahil edilmez, ancak, kurumsal ESG raporlamasında ve LSEG ESG veri tabanında mevcuttur. Tüm tekil temaların listelenmesi. LSEG’nin raporlamanın yeterli olduğu temalar arasındaki kritik veri noktalarını belirlemesine ve önemliliğin bir göstergesi olarak kullanmasına olanak sağlar.
Aşağıdaki tablo. her bir kategoride kapsanan ESG temaları hakkında, sektör grubu başına ESG büyüklüğünün temsili olarak değerlendirildiği ilgili veri noktalarını da içeren, ayrıntılı bilgi sunmaktadır.
