Bilime Dayalı Hedefler Girişimi (SBTi-Science Based Target Initiative)

CDP (Carbon Disclosure Project), Dünya Kaynakları Enstitüsü (World Resources Institute), Dünya Doğayı Koruma Vakfı (World Wild Fund for Nature) ve Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (United Nations Global Compact) arasındaki işbirliğinin bir ürünü olan SBTi, bilime dayalı hedef belirlemenin düşük karbon ekonomisine geçişte şirketlerin rekabet avantajlarını artırmanın güçlü bir yolu olduğunu savunur. SBTi, bilime dayalı hedef belirlemede en iyi uygulamaları tanımlar, hedeflere uyumun önündeki engelleri azaltmak için rehberlik sunar, şirketlerin hedeflerini bağımsız olarak değerlendirir ve onaylar.

Bilime Dayalı Hedef (SBT-Science Based Target) Nedir?

Bilime Dayalı Hedef (SBT), şirketlerin iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik olarak atacakları somut adımları belirleyen ve Paris İklim Anlaşması hedeflerine uyumlu bilimsel verilerle desteklenen ölçülebilir hedeflerdir. Bu hedefler, işletmelerin sera gazı emisyonlarını hangi hız ve miktarda azaltmaları gerektiğini net bir şekilde ortaya koyarak, iklim değişikliğinin en kötü etkilerini önlemeye yardımcı olur.

SBT’ler, karbon bütçeleri ya da sera gazı bütçeleri olarak adlandırılabilecek bir kavramla da bağlantılıdır. Bu bütçeler, dünya genelinde belirli sıcaklık artışlarını aşılmaksızın yayılabilecek CO2 miktarını tahmin eder. Örneğin, küresel ısınmanın 1.5°C sınırını geçmemesi için ne kadar karbon salımı yapılabileceği hesaplanır. SBT’ler, bu bilimsel verilere dayanarak, şirketlerin hedeflerini net bir biçimde şekillendirir.

Bu hedefler, bilimsel ve niceliksel nitelikte olup, şeffaf bir şekilde belirlenir. Şirketlere, gelecekte ulaşmaları gereken nokta hakkında açık bir vizyon sunar. Aynı zamanda şirketlerin iş modellerini dönüştürmeye ve düşük karbonlu bir ekonomi yaratmaya yönelik stratejiler geliştirmelerine olanak tanır.

SBT Belirlemenin Şirketlere Sunduğu Avantajlar

SBT'ler, ekonomik büyüme ile çelişmez; aksine, büyümeyi destekler ve sürdürülebilir bir gelişim sağlar. Açık ve somut hedefler, şirketlerin gelecekteki büyüme potansiyelini ortaya koyarken, maliyetleri düşürme ve operasyonel verimliliği artırma fırsatları sunar. Ayrıca, SBT'ler şirketlerin yasal düzenlemelere karşı dayanıklılığını artırır, yatırımcı güvenini pekiştirir ve tüketicilere somut sürdürülebilirlik taahhütleri sunmak suretiyle tüketici sadakatini artırır.

SBT’ler Nasıl Belirlenir?

SBTi kapsamında, bir şirketin sera gazı emisyonlarını iklim bilimiyle uyumlu bir şekilde azaltma çabalarına yönelik olarak aşağıda açıklanan 5 aşamalı yöntem izlenir.

Adım 1: Taahhütte Bulunma

İlk aşama olarak ilgili şirket, bilime dayalı hedef belirleme niyetini içeren standart Taahhüt Mektubu'nu imzalayarak SBTi’ye iletir.

Adım 2: Hedef Belirleme

Şirket taahhüt mektubunu imzaladıktan sonra hedef belirlemek, belirlenen hedefleri doğrulatmak ve yayınlamak için 24 aylık bir süreye sahiptir.

Kesinliği ve güvenilirliği sağlamak üzere SBT'nin bir dizi kriteri karşılaması gerekmektedir. Bu kapsamda, karşılanması gereken temel kriterler aşağıda sıralanmaktadır.

• SBT'ler, hedefin doğrulanmak üzere SBTi'ye sunulduğu tarihten itibaren en az 5, en fazla 10 yılık bir süreyi kapsamalıdır.

• Kapsam 1 ve 2 kaynaklı emisyonların azaltımları 1.5°C derece hedefiyle uyumlu olmalıdır.

• Bir şirketin önemli miktarda kapsam 3 emisyonu bulunuyorsa (şirketin toplam emisyonlarının %40'ından fazlası), kapsam 3 emisyonlarının en az üçte ikisini (%67) içeren bir kapsam 3 hedefi belirlemesi gerekmektedir.

• Hedefler en az 5 yılda bir gözden geçirilmeli, gerekiyorsa yeniden hesaplanmalı ve yeniden doğrulatılmalıdır.

YSBT kriterlerine dair bütünsel listeye https://sciencebasedtargets.org/resources/files/SBTi-criteria.pdf adresinden ulaşılabilmekte olup, ilaveten, yazının ilerleyen bölümünde A Şirketi örneği üzerinden tüm SBT kriterlerine uyum incelenecektir.

Bilime dayalı bir hedef geliştirmek için bir şirket çeşitli yöntem ve yaklaşımlar arasından seçim yapabilir. Genel olarak bilime dayalı hedef belirleme yöntemlerinin üç bileşeni bulunmaktadır:

Karbon Bütçesi: Isınmayı 1.5°C ile veya 2°C’nin altında bir seviyede sınırlamak için salınabilecek toplam sera gazı miktarını tanımlar.

Emisyon Senaryosu: Emisyon azaltımının büyüklüğünü ve zamanlamasını tanımlar.

Tahsis Yaklaşımı: Karbon bütçesinin bireysel şirketlere nasıl tahsis edildiğini tanımlar.

Emisyon Azaltımına Yönelik İki Yöntem

1. Mutlak Emisyon Azaltım Yöntemi (Absolute Emission Contraction Method):

Şirket Girdisi: Baz yılı, hedef yıl, kapsama göre ayrıştırılmış baz yılı emisyonları

Şirketin Çıktısı: Hedef yılda atmosfere salınan mutlak sera gazı miktarında baz yıla göre toplam azalma

Bu yöntem, hedef belirlemek ve sağlanan ilerlemeyi izlemek için basit ve anlaşılır bir yaklaş sunar. Enerji şirketleri dışındaki tüm şirketler mutlak azaltma yöntemini kullanabilir.

2. Sektörel Karbonsuzlaştırma Yaklaşımı (Sectoral Decarbonization Approach-SDA)

Şirket Girdisi: Baz yıl, hedef yıl, kapsama göre ayrıştırılmış baz yıl emisyonları, baz yıldaki faaliyet düzeyi (örn. bina zemin alanı, kat edilen mesafe, vb.), hedef yıla göre faaliyette öngörülen değişiklik

Şirket Çıktısı: Şirketin belirli bir üretim çıktısına göre emisyonlarındaki azalma (örneğin, Megawatt saat başına ton CO2)

Şirketin öngörülen üretimine dayalı olarak hedef yıldaki mutlak emisyonlarını belirleyen SDA yöntemi, çeşitli sektörler için sektöre özgü yollar sağlar ve kapsam 1 ve 2'yi kapsar. Kapsam 3 kategorilerine uygulanabilirliği sınırlıdır.

Anılan yöntemlere dair ayrıntılı bilgiye https://sciencebasedtargets.org/resources/legacy/2019/04/foundations-of-SBT-setting.pdf bağlantısından ulaşılabilmektedir.

SBTi, şirketleri her zaman en iddialı karbondan arındırma senaryolarını ve yöntemlerini kullanmaya teşvik eder. Şirket, bu yöntemlerin her birini yakından inceleyerek uygun yöntemi ve hedefi seçmelidir. Yöntem seçimi aynı zamanda baz yılı ve hedef yıl için verilerin mevcudiyeti gibi pratik unsurlardan da etkilenebilir.

Adım 3: Şirket Hedefinin Resmi Onay İçin SBTi’ye Sunulması

Bir şirketin emisyon hedefleri SBTi’ye ulaştıktan sonra SBTi’nin doğrulama birimi hedeflerin bilime dayalı olarak onaylanma kriterlerini karşılayıp karşılamadığını teyit eder. Ardından şirkete, varsa uyumsuzlukları gidermeye yönelik tavsiyelerini, yazılı bir karar mektubunu ve geri bildirimleri içeren kapsamlı bir hedef doğrulama raporunu sunar.

Adım 4: Hedefin İlan Edilerek Paydaşların Bilgilendirilmesi

Şirketin hedefi onaylandıktan sonra SBTi web sitesinde yayımlanır. İddialı emisyon azaltımlarına ulaşmak üzere işletmeler, verimliliğin artırılmasını, daha temiz enerjiyi, yeni düşük karbonlu iş modellerini ve/veya şirkete özel diğer çözümleri kullanıp kullanmayacağına karar verir.

Adım 5: Raporlama

Kazanımları izlemek için SBTi, işletmelerin şirket çapındaki emisyonları ve hedeflere yönelik ilerlemeyi yıllık olarak kamuya açık bir şekilde raporlamalarını şart koşmaktadır.

A Şirketi Örneği Üzerinden SBT Kriterlerine Uyumun İncelenmesi

A Şirketi Eylül 2020’de her üç kapsam için aşağıdaki tabloda gösterilen emisyon envanterini çıkarmıştır:

A Şirketinin onaylanan Bilime Dayalı Hedefleri:

• Şirket, mutlak kapsam 1 ve 2 sera gazı emisyonlarını 2030 yılına kadar 2018 baz yılına göre %60 oranında azaltmayı,

• Yıllık yenilenebilir elektrik tedarikini %10 seviyesinden 2030 yılına kadar %100'e çıkarmayı, ve

• Ton nihai ürün başına kapsam 3 sera gazı emisyonlarını 2030 yılına kadar 2018 baz yılına kıyasla %30 oranında azaltmayı taahhüt etmektedir.

Şirketlerin alt kuruluş düzeyinde değil, yalnızca ana şirket veya grup düzeyinde hedefler sunmaları önerilir. Ana şirketler, tüm bağlı şirketlerin emisyonlarını dahil etmelidir. Hem ana şirketlerin hem de bağlı şirketlerin hedef sunduğu durumlarda, ana şirketin hedefi, seçilen envanter konsolidasyon yaklaşımı göz önüne alınarak bağlı kuruluşun emisyonlarını da içermelidir.

[A Şirketi, iki bağlı kuruluşunun ilgili tüm emisyonlarını sera gazı envanterine ve hedef sınırına dahil etmiştir, bu nedenle C1 ile uyumludur]

Kriter 2 (C2): Sera Gazları

Hedefler, Sera Gazı Protokolü Kurumsal Standardı uyarınca gerekli olan tüm ilgili sera gazlarını kapsamalıdır.

[Sera gazı envanteri ve kapsam 1 ve 2, ilgili tüm sera gazlarını (CO2, CH4, N2O, HFC, PFC, SF6, NF3) kapsamaktadır, dolayısıyla C2 ile uyumludur]

Kriter 3 (C3): Kapsam 1 ve Kapsam 2

Hedefler, Sera Gazı Protokolü Kurumsal Standardında tanımlandığı şekilde şirket çapındaki kapsam 1 ve kapsam 2 emisyonlarını kapsamalıdır.

[A Şirketinin kapsam 1 ve 2 hedefi, Sera Gazı Protokolü Kurumsal Standardına uygun olarak geliştirilen sera gazı envanterindeki tüm kapsam 1 ve 2 emisyonlarını kapsar, dolayısıyla C3 ile uyumludur]

Kriter 4 (C4): Kapsam 3 Hedefine Sahip Olma Gerekliliği

Bir şirketin ilgili kapsam 3 emisyonları toplam Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonlarının %40'ını veya daha fazlasını oluşturuyorsa şirketin kapsam 3 hedefi belirlemesi gerekmektedir. Doğal gaz ve/veya diğer fosil yakıtların satışı veya dağıtımıyla ilgilenen tüm şirketler ise bu emisyonların şirketin toplam kapsam 1, 2 ve 3 emisyonları içindeki payına bakılmaksızın, kapsam 3 hedefleri belirlemeleri gerekmektedir.

[A Şirketinin ilgili kapsam 3 emisyonları toplam emisyonlarının %40'ını aşmaktadır ve şirket kapsam 3 hedefi belirlemiştir. Ayrıca A şirketinin doğalgaz veya diğer fosil yakıt ürünlerinin dağıtımı faaliyeti bulunmamaktadır. A Şirketi bu nedenle C4 ile uyumludur]

Kriter 5 (C5): Kapsam 1 ve 2 Önem Eşikleri

Şirketler, envanter hedeflerinde kapsam 1 ve kapsam 2 emisyonlarının toplamının %5'ine kadarını hariç tutabilir.

[Kapsam 1 ve 2 emisyon hedefleri A Şirketinin envanterinin %98'ini kapsamaktadır. A Şirketi, XYZ tesisinden kaynaklanan emisyonları hariç tutmuş olup, hariç tutulan kısım kapsam 1 ve 2 toplamının %2’sine karşılık gelmektedir. Şirket %5 hariç tutma eşiği altında kaldığı için C5 ile uyumludur]

Kriter 6 (C6): Yakın Vadeli Hedefler için Kapsam 3 Emisyon Kapsamı

Şirketler, Sera Gazı Protokolü Kurumsal Değer Zinciri (Kapsam 3) Muhasebe ve Raporlama Standardı uyarınca, her kapsam 3 kategorisinin minimum sınırını göz önünde bulundurarak toplam kapsam 3 emisyonlarının en az üçte ikisini (%67) kapsayan bir veya daha fazla emisyon azaltma hedefi ve/veya tedarikçi veya müşteri katılım hedefi belirlemelidir.

[A Şirketinin kapsam 3 hedefi kapsam 3 emisyonlarının %100'ünü kapsadığından C6 ile uyumludur]

Kriter 7 (C7): Yöntemin Geçerliliği

Hedefler, girişim tarafından onaylanan yöntem ve araçların en son sürümü kullanılarak modellenmelidir. Önceki versiyonlar kullanılarak modellenen hedefler, revize edilmiş yöntemin veya ilgili sektöre özgü araçların yayınlanmasından itibaren yalnızca 6 ay içinde doğrulanma için SBTi'ye sunulabilir.

[Hedef, SBTi tarafından desteklenen mutlak azaltım yaklaşımına göre değerlendirilmiştir, dolayısıyla C7 ile uyumludur]

Kriter 8 (C8): Kapsam 2 Hesaplama Yaklaşımı

Şirketler, baz yılı emisyonlarını hesaplamak ve bilime dayalı bir hedefe göre performansı izlemek üzere Sera Gazı Protokolü Kapsam 2 Rehberi uyarınca lokasyona dayalı veya piyasa bazlı hesaplama yaklaşımını kullanıp kullanmadıklarını açıklayacaklardır. Sera Gazı Protokolü, kapsam 2 emisyonlarının her iki yaklaşımı da kullanarak ölçülmesine ve raporlanmasına imkan verir. Bununla birlikte, SBT'ye yönelik ilerlemenin belirlenmesi ve izlenmesi için tek ve tutarlı bir yaklaşım kullanılması gerekmektedir (örneğin, hem hedef belirleme hem de ilerleme takibi için lokasyona dayalı yaklaşımın kullanılması).

[Hedef, kapsam 2 emisyonlarını hesaplamak ve performansı izlemek üzere piyasa bazlı yaklaşımı kullanmaktadır, dolayısıyla C8 ile uyumludur]

Kriter 9 (C9): Kapsam 3 Taraması

Şirketler, Sera Gazı Protokolü Kurumsal Değer Zinciri (Kapsam 3) Muhasebe ve Raporlama Standardında her bir kapsam 3 kategorisi için minimum sınır olarak belirlendiği üzere, tüm emisyon kaynakları için brüt kapsam 3 emisyonlarını kapsayan bir kapsam 3 envanterini doldurmalıdır.

[A Şirketi, kapsam 1 (doğrudan sera gazı emisyonları), kapsam 2 (elektrik dolaylı sera gazı emisyonları) ve kapsam 3 (diğer dolaylı sera gazı emisyonları) emisyonlarını değerlendirmiştir. A Şirketi, geçerli olmayan veya emisyonların önemsiz görüldüğü kapsam 3 kategorileri için açık bir gerekçe sunmuştur. A Şirketi bu nedenle C9 ile uyumludur]

Kriter 10 (C10): Biyoenerji Hesaplaması

Şirketin sera gazı envanteriyle birlikte, biyoenerjinin yakılması, işlenmesi ve dağıtılması aşamasından kaynaklanan CO2 emisyonları ve biyoenerji hammaddeleriyle ilişkili arazi kullanımı emisyonları ve giderimleri de rapor edilecektir. Ayrıca, biyoenerjinin yakılması, işlenmesi ve dağıtılması aşamasından kaynaklanan CO2 emisyonları ve biyoenerji hammaddeleriyle ilişkili arazi kullanımı emisyonları ve giderimleri, bilime dayalı bir hedef belirlenirken ve hedefe yönelik ilerleme raporlanırken hedef sınırına dahil edilecektir (ilgili olduğu ölçüde kapsam 1,2 ve/veya 3 olarak). Araziyle ilgili emisyon hesaplaması, doğrudan arazi kullanımı değişikliğinden (LUC) kaynaklanan CO2 emisyonlarını ve arazi kullanımı yönetiminden kaynaklanan N2O ve CH4 emisyonları da dahil olmak üzere LUC dışı emisyonları içerecektir. Dolaylı LUC ile ilişkili emisyonların dahil edilmesi isteğe bağlıdır. Şirketlerin, 10. kritere uyum sağlamak üzere biyoenerji hesaplamasına ilişkin herhangi bir ek Sera Gazı Protokolü Kılavuzu yayınlandığında buna uymaları beklenmektedir.

[A Şirketi biyoenerji kullanmaktadır. İlgili CH4 ve N2O emisyonları kapsam 1 kapsamında raporlanmakta ve ilgili CO2 emisyonları/uzaklaştırmaları envanterle birlikte raporlanmakta ve hedef sınırına dahil edilmektedir. Ayrıca A Şirketi, hedefin lafzına "Hedef sınır, biyojenik emisyonları ve biyoenerji hammaddelerinden uzaklaştırılmaları içerir." Şeklinde bir dipnot eklemeyi kabul etmiştir. Bu nedenle A Şirketi C10 ile uyumludur]

Kriter 11 (C11): Karbon Kredileri

Karbon kredilerinin kullanımı, şirketlerin kısa vadeli bilime dayalı hedeflerinin gelişimine yönelik emisyon azaltımları olarak değerlendirilmemelidir. Karbon kredileri yalnızca kalan emisyonları nötralize etmek (bkz. Net-Sıfır C30) veya bilime dayalı emisyon azaltma hedeflerinin ötesinde ek iklim azaltımını finanse etmek (bkz. Net-Sıfır R3) için bir seçenek olarak düşünülebilir.

[A Şirketi tarafından sunulan hedefler karbon kredilerini içermediğinden C11 ile uyumludur]

Kriter 12 (C12): Önlenen Emisyonlar

Önlenen emisyonlar, kurumsal envanterlerden ayrı bir muhasebe sistemi kapsamına girer ve bilime dayalı hedeflere dahil edilmez.

[A şirketi tarafından sunulan hedefler önlenen emisyonları içermediğinden C12 ile uyumludur]

Kriter 13 (C13): Baz Yılı ve Hedef Yıl

Hedefler, hedefin doğrulanmak üzere için SBTi'ye sunulduğu tarihten itibaren en az 5 yılı ve en fazla 10 yılı kapsamalıdır. Baz yıl seçimi 2015'ten erken olmamalıdır.

[Kapsam 1 ve 2 hedef yılı olan 2030, hedefin sunulduğu tarihten itibaren 10 yıldır ve dolayısıyla C13 ile uyumludur]

Kriter 14 (C14): Güncel İlerleme

Minimum ileriye dönük hedef, güncel yıl ile 2050 arasında doğrusal bir mutlak azalma, doğrusal yoğunluk azalması veya yoğunluk yakınsaması varsayılarak 2050 yılına kadar net sıfıra ulaşma ile tutarlı olmalıdır.

[A Şirketinin kapsam 1 ve kapsam 2 mutlak hedefi %4,94’tür. Bu, 2050 yılına kadar net sıfıra ulaşmayla tutarlı olan minimum doğrusal yıllık azalma oranının üzerindedir ve dolayısıyla C14 ile uyumludur.]

Kriter 15 (C15): Kapsam 1 ve 2 Hedeflerine Yönelik Kararlılık Düzeyi

En azından kapsam 1 ve kapsam 2 hedefleri, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi sıcaklıklara kıyasla 1.5°C derece artış ile sınırlı tutmak için gereken karbondan arındırma düzeyiyle tutarlı olmalıdır.

[A Şirketinin kapsam 1 ve kapsam 2 mutlak hedefi %5’tir. Bu, 2050 yılına kadar net sıfıra ulaşmayla tutarlı olan minimum doğrusal yıllık azalma oranının üzerindedir ve dolayısıyla C15 ile uyumludur]

Kriter 16 (C16): Mutlak Hedefler

Mutlak azaltımlar en azından 1.5°C hedefiyle tutarlı, onaylanmış emisyon senaryolarının minimum aralığı kadar iddialı olmalıdır.

[A Şirketinin 1+2 mutlak hedefinin yıllık doğrusal azaltımı (LAR) %4,4'tür; bu, kapsam 1 ve 2 hedefleri için gereken minimum LAR'ın üzerindedir ve dolayısıyla C16 ile uyumludur]

Kriter 17 (C17): Yoğunluk Hedefleri

Kapsam 1 ve 2 emisyonlarına ilişkin yoğunluk hedefleri, yalnızca şirketlerin ticari faaliyetleri için geçerli, onaylanmış bir 1.5°C sektör yolu kullanılarak modellendiklerinde uygundur. Şirketler, uyumlu bir eşdeğer 1.5°C'lik mutlak azaltma hedefi belirledikleri sürece, mutlak hedefleri yoğunluk açısından da ifade edebilirler.

[Şirket kapsam 1 ve 2 yoğunluk hedefi sunmadığından C17 geçerli değildir]

Kriter 18 (C18): Kapsam 3 Emisyon Azaltım Hedeflerine Yönelik Kararlılık Düzeyi

En azından kısa vadeli kapsam 3 hedefleri (değer zincirinin tamamını veya bireysel kapsam 3 kategorilerini kapsayan), küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 2°C'nin oldukça altında tutmak için gereken karbondan arındırma düzeyiyle tutarlı yöntemlerle uyumlu hale getirilmelidir.

[A Şirketinin kapsam 3 mutlak hedefi %3,75’tir. Bu, Kapsam 3 hedefleri için gereken minimum doğrusal yıllık azaltma oranının üzerindedir ve dolayısıyla C18 ile uyumludur]

Kriter 19 (C19): Tedarikçi veya Müşteri Katılım Hedefleri

Tedarikçileri ve/veya müşterileri tarafından bilime dayalı emisyon azaltım hedeflerinin benimsenmesini sağlamaya yönelik yakın vadeli hedefler, aşağıdaki koşullar yerine getirildiğinde SBTi kriterlerine uygundur:

Sınır: Şirketler ilgili ve güvenilir üst ve alt kategoriler çerçevesinde katılım hedefleri belirleyebilir.

Formülasyon: Şirketler, ilgili yukarı ve/veya aşağı yöndeki kategorilerden kaynaklanan emisyonların yüzde kaçının katılım hedefi kapsamında olduğuna veya bu bilgi mevcut değilse harcanan yıllık satın almanın yüzde kaçının hedef kapsamında olduğuna ilişkin bilgileri hedefte belirtecektir.

Zaman Dilimi: Şirketlerin katılım hedefleri, şirket hedefinin resmi doğrulama için SBTi'ye sunulduğu tarihten itibaren maksimum 5 yıl içinde gerçekleştirilmelidir.

Kararlılık Düzeyi: Şirketin tedarikçileri/müşterileri, SBTi kaynakları doğrultusunda bilime dayalı emisyon azaltım hedeflerine sahip olmalıdır.

[Şirket A tarafından herhangi bir tedarikçi katılım hedefi sunulmadığından C19 geçerli değildir]

Kriter 20 (C20): Birleşik Kapsam Hedefleri

Kapsamları birleştiren hedeflere (ör. 1+2 veya 1+2+3) imkan tanınır. Birleşik hedefler sunulurken hedefin kapsam 1+2 kısmı en az 1.5°C senaryosu ile ve hedefin kapsam 3 kısmı en az 2°C'nin oldukça altında senaryosu ile uyumlu olmalıdır. Şirketlerin kapsam 3 faaliyetleri için minimum hedefin ayrıca belirlendiği sektörler için C24, C20'nin yerine geçer.

[Şirket birleşik kapsam 1+2+3 hedefleri sunmadığından C20 geçerli değildir]

Kriter 21 (C21): Yenilenebilir Elektrik

1.5°C senaryolarıyla tutarlı bir oranda aktif olarak yenilenebilir elektrik tedariği hedefleri, Kapsam 2 emisyon azaltım hedeflerine kabul edilebilir bir alternatif oluşturmaktadır. SBTi, RE100'ün tavsiyeleri doğrultusunda bu yaklaşım için 2025 yılına kadar %80 ve 2030 yılına kadar %100 oranında yenilenebilir elektrik alımını eşik olarak (yenilenebilir elektriğin toplam elektrik kullanımındaki payı) belirlemiştir. Halihazırda bu eşik değerlerde veya üzerinde elektrik tedarik eden şirketler, yeterli bulunmak için yenilenebilir elektrik kullanımını sürdürmeli veya artırmalıdır.

[A Şirketinin yenilenebilir elektrik hedefi, 2030 yılına kadar en az %100'lük aktif yenilenebilir elektrik kaynağı eşiklerini karşıladığından ve hedef, şirket tarafından tüketilen elektriğin en az %95'ini kapsamadığından C21 ile uyumludur]

Kriter 22 (C22): Fosil Yakıt Satışı veya Dağıtımı

Doğal gaz ve/veya diğer fosil yakıt ürünlerinin satışı veya dağıtımıyla ilgilenen tüm şirketler, kapsam 3 emisyonların şirketin toplam kapsam 1,2 ve 3 emisyonları içindeki payına bakılmaksızın, minimumda küresel sıcaklık artışını 1.5°C 'de tutmak için gereken karbondan arındırma düzeyiyle tutarlı olan yakın ve uzun vadeli kapsam 3 hedefleri belirleyecektir. C19'da açıklanan müşteri katılım hedefleri bu kriter için geçerli değildir. Fosil yakıt faaliyetleri yürüten şirketler için C23'te %50 gelir eşiğine ilişkin daha ayrıntılı rehberlik sunulmaktadır.

[Şirket doğal gaz veya diğer akaryakıt ürünlerinin dağıtımında faaliyet göstermediğinden C22 geçerli değildir]

Kriter 23 (C23): Fosil Yakıt Üretiminde Faaliyet Gösteren veya Fosil Yakıt İş Kollarından Önemli Gelir Elde Eden Şirketler

Petrol, doğal gaz, kömür ve diğer fosil yakıtların arama, çıkarma, madencilik ve/veya üretimiyle uğraşan şirketler, bu faaliyetlerden elde edilen gelir yüzdesine bakılmaksızın bu aşamada hedeflerini doğrulatamaz. Gelirlerinin %50 veya daha fazlasını fosil yakıtlardan elde eden şirketlerin hedeflerini şu anda doğrulatmaları mümkün değildir ve yayınlandıktan sonra sektör metodolojisini takip etmeleri gerekmektedir.

[A Şirketi fosil yakıt üretiminde faaliyet göstermediği veya fosil yakıtlardan önemli bir gelir elde etmediği için C23 geçerli değildir]

Kriter 24 (C24): Sektöre Özel Rehber Gereksinimleri

Şirketler, sektör kılavuzunun yayınlanmasından en geç 6 ay sonra, ilgili sektöre özgü yöntem ve kılavuzlarda belirtilen hedef belirleme ve minimum hedef düzeylerine ilişkin gereklilikleri takip etmelidir. Sektöre özel rehberlik ve gereksinimlerin bir listesi Hedef Doğrulama Protokolü ve Kurumsal Kılavuz'da mevcuttur.

[A Şirketinin sektörüyle ilgili sektöre özel bir kılavuz mevcut değildir, bu nedenle C24 geçerli değildir]

Kriter 25 (C25): Sıklık

Şirketler, şirket çapındaki sera gazı emisyon envanterini ve yayınlanan hedeflere göre ilerlemeyi yıllık bazda kamuya açıklamakla yükümlüdür.

[A Şirketi, yıllık raporlarında ve web sitesinde şirket genelindeki sera gazı emisyonlarını ve hedeflerine yönelik ilerlemeyi raporlamayı taahhüt etmiştir olup, bu nedenle C25 ile uyumludur]

Kriter 26 (C26): Hedefin Yeniden Hesaplanması Zorunluluğu

En güncel iklim bilimi ve en iyi uygulamalarla tutarlılığı sağlamak için, hedeflerin en az her 5 yılda bir gözden geçirilmesi ve gerekirse yeniden hesaplanması ve yeniden doğrulanması gerekmektedir. 2020 ve öncesi hedefleri onaylanan şirketler bakımından hedeflerinin yeniden doğrulanması için son yıl 2025’tir. Yeniden hesaplama gerektiren onaylanmış hedefi olan şirketlerin, yeniden gönderim sırasında geçerli olan en güncel kriterleri takip etmesi gerekir. Beş yıllık yeniden hesaplama zorunluluğuna ek olarak, envanterlerinde önemli değişiklikler yaşayan şirketlerin de hedefleri yeniden temellendirmesi ve yeniden hesaplaması gerekmektedir.

[2025 yılında, A Şirketi onaylanmış hedefleri gözden geçirmeli ve gerekirse bilime dayalı tanınırlığın devamı için yeniden hesaplamalı ve yeniden doğrulatmalıdır]

Kriter 27 (C27): Hedefin Geçerliliği

Hedefleri onaylanan şirketlerin, onay tarihinden itibaren 6 ay içerisinde hedeflerini SBTi internet sitesi üzerinden kamuya duyurması gerekmektedir. 6 ay sonra duyurulmayan hedefler, SBTi ile yazılı olarak farklı bir yayınlanma süresi üzerinde anlaşmaya varılmadığı sürece yeniden onay sürecinden geçmelidir.

[A Şirketi'nin hedefleri 30 Ekim 2020'de onaylanmış olup, şirketi bu hedefleri 30 Nisan 2021'e kadar kamuoyuna açıklamalıdır]

SBTi Revizyonu: Ne Getiriyor, Neden Önemli?

SBTi, 2021’de yayımladığı Corporate Net-Zero Standard ile şirketler için net-sıfır hedeflerinde küresel bir referans noktası oluşturmuştu. Ancak özellikle kapsam 3 emisyonları (tedarik zinciri ve ürün kullanımı) şirketlerin en zorlandığı alan oldu. Bu nedenle SBTi, 2024–2025 sürecinde standardı kapsamlı bir şekilde revize etmeye başladı.

2025’te taslak Corporate Net-Zero Standard V2 kamuoyuna açıldı. Bu taslak, şirketlere kapsam 3 için daha uygulanabilir ve etki odaklı seçenekler sunuyor. Eski modelde kapsam 3 için “%67 zorunlu kapsama” gibi katı oranlar varken yeni taslak şirketlerin en büyük etkiye sahip oldukları alanlara odaklanmalarını öneriyor.

V2, sadece emisyon azaltım yüzdelerine dayalı hedefler değil, yeşil tedarik hedefleri (düşük karbonlu satın alma) ve yeşil gelir hedefleri (ürün portföyünü düşük karbonlu ürünlere kaydırma) gibi yeni seçenekler de getiriyor. Böylece şirketlerin hem operasyonlarında hem de iş modellerinde dönüşüm yapmaları teşvik ediliyor.

SBTi ayrıca, çok tartışılan karbon kredileri ve sertifikaların rolünü de yeniden ele alıyor. Yeni yaklaşımda krediler, sadece emisyonları dengelemek için ve yüksek kalite koşullarıyla kullanılabilecek olup, esas öncelik, değer zinciri içi gerçek emisyonların azaltılması.

2024’te bu konudaki tartışmalar SBTi içinde de gerilim yaratmış, bazı sivil toplum kuruluşları “offset kapısı açılıyor” endişesiyle tepki göstermişti. Ancak 2025 taslağı, kredilere yalnızca sınırlı ve tamamlayıcı bir rol tanıyarak bu kaygıları gidermeyi hedefliyor.

Revizyon aynı zamanda KOBİ’ler için esneklik sağlıyor. Şirketlerden kapsam 3 verilerini adım adım iyileştirmeleri bekleniyor ve bunun için veri kalitesi planları isteniyor.

 

By Published On: 7 Ekim 2025Categories: BlogTags:

Blog yazımızı paylaşın